1. Bezuinigingsmonitor
Toelichting
Bij de programmabegroting 2026-2029 zijn de ombuigingsvoorstellen vanuit de strategische heroriëntatie verwerkt in de begroting. Een aantal voorstellen is daarmee al direct gerealiseerd, een aantal anderen moeten nog verder worden uitgewerkt en gerealiseerd.
We gaan de komende jaren 2 keer per jaar een bezuinigingsmonitor opstellen waarin we aangeven hoe de voortgang is van het realiseren van de bezuinigingen. We geven per maatregel aan hoe de voortgang is op tijd (T) en geld (G) via een stoplichtrapportage (groen/oranje/rood).
- Groen: De kleur groen betekent dat het realiseren van de maatregel loopt zoals gepland en dat we verwachten dat deze tijdig en volledig gerealiseerd kan worden.
- Oranje: Bij de kleur oranje is het tijdig en volledig realiseren onzeker en is bijsturing nodig. We ondernemen acties om te zorgen dat de maatregel toch gerealiseerd kan worden.
- Rood: Voor rood geldt dat we verwachten dat de maatregel niet of niet volledig gerealiseerd kan worden.
Bij maatregelen waar de voortgang op oranje of rood staat geven we een toelichting over de oorzaak en wat we ervoor doen om bij te sturen.
Bij de eerste bezuinigingsmonitor (als bijlage bij de Eerste financiële tussenrapportage 2026) hebben we het volgende uitgangspunt opgenomen:
Wanneer een bezuiniging niet gerealiseerd kan worden, is het uitgangspunt om dan binnen dezelfde portefeuille een taakstelling voor dat bedrag neer te leggen en de opdracht te geven om met een vervangende besparing te komen. Op deze manier houden we grip op het realiseren van het te bezuinigen bedrag. Het gaat om een principe-uitspraak waar, indien gewenst, van afgeweken kan worden via een (college- en) raadsbesluit.
De reden hiervoor is dat we vanuit financieel oogpunt verwachten dat er nadrukkelijk wordt nagedacht over alternatieven als bezuinigingen niet gerealiseerd kunnen worden. Deze alternatieven moeten natuurlijk voorgelegd worden aan het bestuur en op basis van deze besluitvorming kan het bestuur beslissen of deze alternatieven de voorkeur hebben of dat het nadeel geaccepteerd wordt en elders in de begroting “opgelost” moet worden. Het is nadrukkelijk dus geen automatisme dat bezuinigingen altijd binnen de eigen portefeuille opgelost moeten worden (laat staan reëel). Het is aan het totale college om te komen tot een sluitende begroting en om daarin gezamenlijk keuzes te maken en dit voor te leggen aan de gemeenteraad.
Wanneer maatregelen gereed zijn, zullen we deze verplaatsen naar een bijlage, zodat we daar niet meer over hoeven te rapporteren.
In de volgende tabel geven we de bezuinigingen weer die nog niet gereed waren gemeld bij de Eerste financiële tussenrapportage. De gerealiseerde maatregelen brengen we daarna in beeld.
Overzicht lopende maatregelen
We geven in het volgende overzicht de lopende maatregelen weer en geven aan in hoeverre we op schema lopen voor het realiseren van deze maatregelen.
Bedragen x € 1.000
Pr. | Maatregel | Bedrag | Vanaf jaar | Tijd | Geld | Status |
|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Woningaanpassingen minder toewijzen | -100 | 2028 | Lopend | ||
1 | Leges Gehandicaptenparkeerkaart (GPK) verhogen | -40 | 2026 | Gereed | ||
1 | Stoppen met Specialistische Ontmoetingsfunctie | -100 | 2027 | Gereed | ||
1 | Kostenbeheersing jeugdhulp | -1.600 | 2027 | Lopend | ||
1 | Minder meerkosten Wmo: strenger indiceren hulp bij huishouden | 0 | n.v.t. | Lopend | ||
1 | Minder meerkosten Wmo: realiseren substitutie dagbesteding | -75 | 2026 | Gereed | ||
1 | Minder meerkosten Wmo: benodigde investeringen | 120 | 2026 | Lopend | ||
1 | Minder meerkosten Wmo: realiseren substitutie individuele begeleiding | -300 | 2027 | Lopend | ||
3 | Algemene bezuiniging op subsidies 1% | -250 | 2028 | Lopend | ||
3 | Onderzoek verkoop N-H Garnizoenskerk in Ravenstein | -29 | 2028 | Lopend | ||
3 | Afstoten gymzaal Hoefeind I en II | -68 | 2028 | Lopend | ||
3 | Besparing op onderhoud sportaccommodaties en onderzoeksopdracht langere termijn | -40 | 2026 | Deels gereed | ||
3 | Voordeel bijdragen onderhoud en energie in MFA's | -149 | 2025 | Lopend | ||
3 | Alternatieve huisvesting K26 Stichting Kunst en Cultuur | -20 | 2027 | Lopend | ||
4 | Brandgangverlichting BrabantWonen afsluiten van gemeentelijk net | -20 | 2026 | Lopend | ||
4 | Anterieure overeenkomsten bij energiesysteem | -60 | 2027 | Lopend | ||
7 | Milieuleges | -60 | 2027 | Lopend | ||
7 | Verlagen (overige) verzoektaken ODBN | -70 | 2027 | Lopend | ||
9 | Verminderen inzet extern subsidiebureau | -24 | 2027 | Lopend | ||
9 | Geen webpublicaties meer van P&C documenten | -10 | 2028 | Lopend | ||
9 | Cateringleverancier 1 dag minder aanwezig op gemeentehuis | -50 | 2027 | Lopend | ||
9 | Inzet Oss voor partnership doorberekenen aan de overige gemeenten | -16 | 2025 | Lopend | ||
9 | Verhoging leges huwelijken | -17 | 2026 | Gereed - niet gereali-seerd | ||
9 | Integraal digitaliseren | -500 | 2028 | Lopend | ||
9 | Voordeel hogere doorbelasting aan de regio | -95 | 2026 | Gereed |
Toelichting bij afwijking
Bij maatregelen waar de voortgang op oranje of rood staat geven we een toelichting.
Kostenbeheersing jeugdhulp
De maatregelen voor kostenbeheersing jeugdhulp moeten vanaf 2027 tot lagere kosten leiden.
In de jaarrekening 2025 zagen we dat de kosten hoger uitgevallen zijn dan we begroot hadden. Het gebruik van jeugdhulp is meer gestegen dan de 5% die we in de begroting geraamd hadden.
Ook landelijk stijgen de kosten voor jeugdhulp nog steeds. Deze ontwikkeling laat zien dat het besparen van kosten op jeugdhulp een uitdaging is. Met de maatregelen die we nu aan het nemen zijn verwachten we eind 2026 de eerste resultaten te behalen. We hebben in deze programmabegroting de stijging vanuit de jaarrekening 2025 structureel als nadeel opgenomen.
Minder meerkosten Wmo: realiseren substitutie dagbesteding
We hebben hogere kosten van jaarlijks € 250.000 voor Wmo dagbesteding. We zien een vergelijkbare trend met afgelopen jaren. Sinds 2023 staat de begroting onder druk, waarbij we tekorten incidenteel hebben kunnen oplossen. Ook het voordeel wat we in de jaarrekening 2025 zagen, kwam door incidentele meevallers. Voor dit jaar zien we licht stijgende aantallen ten opzichte van vorig jaar. We zien daarbij onder andere een verschuiving van individuele ondersteuning naar dagbesteding (van individueel naar collectief). Het is noodzakelijk om de begroting structureel bij te stellen om de gestegen kosten op te kunnen vangen, ook van de afgelopen jaren. Daarmee kunnen we de bezuinigingstaakstelling van € 75.000 in 2026 niet realiseren. Deze taakstelling loopt op naar € 150.000 in 2027 en structureel € 170.000 vanaf 2028. Met het bijstellen van de begroting met € 250.000 beschouwen we deze taakstelling als niet gerealiseerd. Dit wordt in principe opgevangen door het hogere voordeel op Wmo individuele ondersteuning dat we in deze programmabegroting gemeld hebben. We blijven wel inzetten op de beweging van substitutie naar voorliggende voorzieningen.
Onderzoek verkoop N-H Garnizoenskerk in Ravenstein
Op dit moment ligt er nog geen bestuurlijke opdracht tot het afstoten van deze kerk. We hebben de opdracht gegeven aan de gebruikers/huurders om een exploitatieprofiel uit te werken waar de financiële taakstelling gerealiseerd kan worden. Afhankelijk van deze uitkomst kunnen we alsnog overwegen om de verkoop verder te onderzoeken.
Alternatieve huisvesting K26 Stichting Kunst en Cultuur
Op dit moment bezig zijn we met de juridisch onderzoek over het stopzetten van de subsidie. Wellicht dat hierdoor de bezuiniging later gerealiseerd wordt.
Besparing op onderhoud sportaccommodaties en onderzoeksopdracht langere termijn
Dit bezuinigingsvoorstel bestond uit het exploitatievoordeel vanuit de beëindiging/afstoting van sportparken Neervelden, De Rooye, Elzenbos, Den Ong en Bergsche Hoeve. Vervolgens bleek dat voor FC Schadewijk (Neervelden) een toekomstbestendige exploitatie werd voorzien. Bij de eerste tussentijdse rapportage 2026 hebben wij de exploitatiebudgetten van Sportpark Neervelden terug in de begroting opgenomen.
Hiermee is deze bezuiniging niet volledig behaald, maar is dit in de eerste tussentijdse rapportage 2026 al hersteld. De langere termijn opdracht moet nog starten. Hier is geen directe financiële taakstelling gekoppeld.
Brandgangverlichting Brabant wonen afsluiten van het gemeentelijk net
Het afsluiten van gemeentelijke net houd in dat Brabant Wonen verantwoordelijk wordt voor het beheer en onderhoud van Brandgangverlichting. De besparing van € 20.000 wordt gerealiseerd zodra Brabant Wonen verduurzaming op armaturen heeft gerealiseerd. Dit leidt tot lagere stroomkosten voor de gemeente Oss. Aangezien de verduurzaming vertraagd is wordt de bezuiniging later gerealiseerd.
Anterieure overeenkomsten bij energiesysteem
De bezuiniging is niet haalbaar. Er is geen juridische mogelijkheid om het advies van onze collega’s (met betrekking tot energiesystemen) mee te nemen in anterieure overeenkomsten en daarmee de bezuiniging te bewerkstelligen. Het voorstel is dan ook gebaseerd op vrijwilligheid, waarmee het voorstel op voorhand niet kansrijk was.
We brengen in beeld welke alternatieve mogelijkheden er zijn om een vergelijkbaar bedrag als taakstelling elders te realiseren. Voor 2027 stellen we voor om deze taakstelling neer te leggen binnen de werkbudgetten van klimaat en energie. Voor de jaren daarna leggen we een alternatief voorstel voor.
Verhoging leges huwelijken
De tarieven zijn verhoogd, de actie is uitgevoerd conform besluitvorming in de strategische heroriëntatie. Het aantal huwelijken blijft achter waardoor we verwachten minder inkomsten te realiseren. Dit is gemeld als autonome ontwikkeling. Per saldo hebben we dus een nadeel op het onderdeel huwelijken. Dit nadeel zou wel hoger zijn geweest wanneer we de leges niet hadden verhoogd. Deze maatregel heeft dus wel geleid tot ‘minder meerkosten’.
Overzicht gerealiseerde maatregelen
We geven in het volgende de maatregelen weer die bij de vorige bezuinigingsmonitor (bij de Eerste financiële tussenrapportage 2026) gereed zijn gemeld. De maatregelen die deze begroting gereed zijn gemeld, voegen we de volgende keer toe aan deze tabel.
Bedragen x € 1.000
Pr | Maaatregel | Bedrag | Vanaf jaar | Status |
|---|---|---|---|---|
1 | Vrijval post onvoorzien Scouting Geffen | -11 | 2025 | Gereed |
1 | Verhogen begrote inkomsten Tritongebouw Oss | -8 | 2025 | Gereed |
1 | Verhogen begrote huurinkomsten Het Honk Oss | -5 | 2025 | Gereed |
1 | Budget voor anti-stigma verlagen | -50 | 2026 t/m 2028 | Gereed |
1 | Doorbraakbudget laten vervallen | -30 | 2025 | Gereed |
1 | Subsidie Bonte Hoef stopzetten als gevolg van samenvoeging | -9 | 2027 | Gereed |
2 | Bijstellen begroting onderwijshuisvesting | -24 | 2025 | Gereed |
2 | Afschrijvingstermijn maatschappelijk vastgoed voor nieuwe investeringen naar 45 jaar | -1 | 2027 | Gereed |
2 | Bijzondere bijstand: inboeken verlaging eigen risico AZOSS | -342 | 2027 | Gereed – niet gerealiseerd |
2 | Doorontwikkelen Talentencampus naar Lerende Stad Oss | -30 | 2026 | Gereed |
2 | Algemene taakstelling diverse werkbudgetten Sociaal Domein | -86 | 2025 | Gereed |
3 | Actualiseren huurinkomsten binnensport | -35 | 2025 | Gereed |
3 | Vrijval begrote kosten exploitatie Zuidergebouw en andere panden | -73 | 2025 | Gereed |
3 | Begroten doorbelasting gemeentelijke belastingen aan sportclubs | -12 | 2026 | Gereed |
3 | Doorbelasten energiekosten sporthal Rusheuvel | -50 | 2025 | Gereed |
3 | Verlagen onderhoudsbudget sportterreinen | -50 | 2025 t/m 2026 | Gereed |
3 | Vrijvallen subsidies overige lokale omroepen | -16 | 2027 | Gereed |
3 | Verlagen budget achtervang aan Stichting Wijkcentrum Ruwaard | -78 | 2026 | Gereed |
3 | Stelpost sportstimulering afschaffen | -18 | 2027 | Gereed |
3 | Vrijval budget stichting Sportbedrijf Talentencampus | -69 | 2026 | Gereed |
4 | Verlaging van bijdrage aan Stichting dierenopvang vanaf 2026 | -20 | 2026 | Gereed |
4 | Versobering onderhoud kunstobjecten door Kunstwacht | -10 | 2026 | Gereed |
4 | Vrijval werkbudget Klimaat en Energie | -73 | 2025 | Gereed |
4 | Algemene taakstelling diverse werkbudgetten Ruimte & Economie | -71 | 2025 | Gereed |
7 | Vrijval begrote kosten exploitatie Zuidergebouw en andere panden | -2 | 2025 | Gereed |
7 | Storting reserve Fysieke kwaliteit leefomgeving/spoorzone- | 5.000 | 2026 | Gereed |
9 | Reductie uitgave Oss Actueel weekblad Regio Oss | -66 | 2026 | Gereed |
9 | Inzet Oss voor Basisteam (politie) Maasland doorberekenen | -17 | 2026 | Gereed |
9 | WOO implementatiebudget verlagen | -100 | 2026 | Gereed |
10 | Geen rente bijschrijven op reserves | -610 | 2026 | Gereed |
10 | Verlagen van de post onvoorzien | -100 | 2026 | Gereed |
10 | Verhogen toeristenbelasting | -265 | 2026 | Gereed |
10 | Inzet algemene reserve | -560 | 2028 | Gereed |
