Kaders en uitgangspunten
Inleiding
In het coalitieakkoord ‘Met elkaar, aan de slag’ is gekozen voor een solide financieel beleid in onzekere tijden. Onze ambitie is om een gemeente te zijn met toekomstgerichte en gezonde gemeentefinanciën. We voeren een solide financieel beleid, zijn realistisch en voorspelbaar. We gaan voor een zo laag mogelijke, maar realistische lastendruk voor onze inwoners en zijn terughoudend met het verhogen hiervan.
Economie groeit, hogere inflatie
Het Centraal Planbureau (CPB) heeft op 14 augustus 2026 de concept-Macro Economische Verkenning (cMEV) gepubliceerd met vooruitzichten voor de economie en de overheidsfinanciën voor 2026 en 2027. De Nederlandse economie blijft dit jaar en volgend jaar groeien, ondanks de grote internationale onzekerheid. De groei van de Nederlandse economie wordt vooral ondersteund door een sterke uitvoer, overheidsuitgaven en de financiële buffers van huishoudens. Tegelijkertijd blijft het economische beeld onzeker: verdere stijging van energieprijzen, nieuwe handelsbelemmeringen of onrust op financiële markten kunnen de groei drukken.
Koers voor de begroting
Onze financiële uitgangspunten
De begroting 2027 en de meerjarenramingen 2028-2030 hebben we opgesteld op basis van de volgende uitgangspunten:
- Onze begrotingen zijn meerjarig sluitend. Structurele kosten betalen we met structurele opbrengsten. We maken verantwoorde keuzes en schuiven lasten niet door naar later. We kiezen voor een structureel sluitende begroting voor het jaar 2027 en ook voor het meerjarig perspectief 2030.
- Ons financieel beleid blijven we gedegen en solide vormgeven. We hebben een financiële taakstelling opgenomen voor jeugdzorg (structureel € 4 miljoen). Op basis van de hervormingsagenda jeugd en onze ingezette koers vinden we dit op dit moment acceptabel. Belangrijk heroverwegingsmoment hierbij is de uitspraak van de nieuwe deskundigencommissie van Ark 2 in 2027 en de reactie van het Rijk op basis hiervan.
- Nieuw beleid wordt integraal afgewogen bij de vaststelling van de begroting. Het politieke debat over de inhoud wordt normaliter vooral integraal gevoerd bij de kadernota in het voorjaar. Voor deze programmabegroting is er beperkt ruimte voor structurele nieuwe wensen (nieuw beleid). We realiseren nieuwe wensen zo veel mogelijk binnen bestaande budgetten. We stellen alleen financiële ruimte beschikbaar voor grote prioriteiten waarvan we inschatten dat deze van groot belang voor de ontwikkeling van onze stad c.q. van de organisatie.
- Als we extra financiële middelen beschikbaar hebben, zetten we die met voorrang in op het realiseren van de gebiedsontwikkelingen en de economische ambities.
- We kijken extra kritisch naar ruimte in de begroting (begrotingsposten die in jaarrekeningen meerdere jaren niet volledig besteed zijn c.q. waarbij opbrengsten jaarlijks hoger zijn).
- We realiseren de in de strategische heroriëntatie 2025 vastgestelde ombuigingen. We monitoren en sturen bij waar nodig. Tegenvallers hierin moeten in principe opgevangen worden binnen hetzelfde beleidsveld. Dit is uiteraard geen automatisme. Alternatieve bezuinigingen worden voorgelegd aan het college en de gemeenteraad en bestuurlijk afgewogen of dit haalbaar en wenselijk is.
- We hebben een algemene reserve die voldoet aan de gestelde normen (10% van de algemene uitkering). Eventuele incidentele ruimte binnen de algemene reserve kunnen we inzetten om onze ambities uit het coalitieakkoord waar te maken.
- We kijken jaarlijks kritisch naar alle reserves. In de nota reserves, die de gemeenteraad tegelijk met de programmabegroting behandelt, lichten we de reserves uitgebreid toe.
- De reserve van het grondbedrijf is gekoppeld voor onze omvangrijke ruimtelijke opgaves (woningbouw, ontsluitingswegen, spoorzone, mobiliteitsplan). Daarbij merken we op dat de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf weer geleidelijk stijgt, maar dat door nieuwe woningbouwplannen ook het risicoprofiel stijgt en dat als gevolg hiervan deze reserve moet gaan stijgen. Dit betekent ook dat er de komende jaren er geen sprake meer zal kunnen zijn van een afroming ten behoeve van de algemene bedrijfsreserve.
- Een actieve lobby is van belang om cofinanciering te krijgen voor het realiseren van onze ambities. Dit geldt met name voor onze ruimtelijke ambities op het gebied van mobiliteit, wonen en energie en klimaat. We zetten actief in op het verkrijgen van provinciale, landelijke en Europese fondsen.
- We blijven lobbyen voor voldoende compensatie bij het Rijk voor onze taken en verantwoordelijkheden (‘balans in taken en middelen voor gemeenten’). We krijgen steeds meer taken en regels toebedeeld vanuit het Rijk. Passende financiering is hiervoor nodig. Dit geldt nadrukkelijk voor jeugdhulp, maar ook voor opgaven rond energie, klimaat, woningbouw en weerbaarheid. Structurele taken vragen om structureel geld vanuit het Rijk.
- We onderzoeken hoe het budget voor bedrijfsvoering vanaf 1 januari 2027 kan meebewegen met de ontwikkeling van de organisatie. Bij een uitbreiding van de formatie in het primaire proces is namelijk ook extra ondersteuning nodig op het gebied van onder andere HR, ICT, financiën, communicatie en huisvesting. Door hiervoor een vaste opslag per fte te hanteren, kan de bekostiging van de bedrijfsvoering transparanter, voorspelbaarder en toekomstbestendiger worden ingericht .
- In programma 9 hebben we een jaarlijkse post onvoorzien opgenomen van € 200.000. Dit bedrag kan door het college gedurende het jaar ingezet worden voor incidentele tegenvallers. Criteria daarvoor zijn: onuitstelbaar, onvermijdbaar en onvoorzienbaar. De verantwoording van de inzet van deze post nemen we op in de reguliere planning- en controldocumenten.
Tarieven en inflatie
- De lastendruk houden we zo laag mogelijk en onder het landelijke gemiddelde. We verhogen deze in principe alleen met inflatie. Extra verhogingen voeren we alleen door als het echt nodig is en als deze duidelijk uitlegbaar zijn.
- De OZB stijgt voor 2027 met de inflatie, zijnde een percentage van 3,2. Dit betreft de reguliere verwachte inflatiestijging over 2027. Het CPB presenteert regelmatig cijfers over prijsontwikkeling. Uit de gepresenteerde cijfers kiezen we specifieke cijfers die betrekking hebben op de overheid. Deze inflatiecijfers sluiten het beste aan met de loon- en prijsontwikkeling waarmee we als gemeente te maken krijgen. Hierdoor is er een goede koppeling tussen de kosten- en opbrengstontwikkeling.
- We gaan uit van 100% kostendekkende heffingen. ‘De gebruiker betaalt’ is het uitgangspunt.
- Bij gesubsidieerde professionele instellingen is in zijn algemeenheid sprake van een 80/20-verhouding tussen het loongevoelige en prijsgevoelige deel van de uitgaven. Voor budgetsubsidies wordt voor de compensatie van loonstijging uitgegaan van de specifieke CAO-ontwikkelingen per sector en voor de compensatie van prijsstijging wordt dan uitgegaan van een inflatie van 2,1% (% overheidsconsumptie netto materieel 2027). Bij de overige subsidies zoals professionele instellingen zonder budgetovereenkomst en niet-professionele organisaties wordt ook dit percentage van 2,1% voor prijscompensatie gehanteerd.
- Het CPB verwacht in 2027 voor de overheidsuitgaven een prijsontwikkeling van 2,1% (prijs overheids-consumptie netto materieel). Voor de loonontwikkeling gaan we uit van 4,25% (loonvoet sector overheid). Gezien de huidige ontwikkelingen in de wereld zit hierin een grote onzekerheid. Bron meicirculaire 2026.
- De rekenrente stellen we in principe vast op 1,1%. Dit is een gemiddelde rente. We moeten de komende jaren echter fors gaan lenen. Voor deze extra leningen gaan we op dit moment in de begroting uit van een gemiddelde percentage van 3,3%. Dit betekent dat onze gemiddelde rente de komende jaren zeker gaat stijgen.
