5. Uitkomst septembercirculaire 2026
Samenvatting
Samengevat is de uitkomst van de septembercirculaire als volgt:
+ is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten
|
|---|
Conclusie :
De algemene uitkering stijgt in alle jaren. In 2026 gaat het om € 3,3 miljoen extra en dit loopt op tot € 6,5 miljoen in 2030. Wanneer we hiervan de noodzakelijke afzonderingen afhalen ontstaat er in 2027 een voordeel van € 0,6 miljoen. Het structureel effect (laatste jaar) van de circulaire is ook circa € 0,6 miljoen voordelig.
Het zogenaamde ravijnjaar vanaf 2028 is nog steeds goed zichtbaar. We ontvangen in 2028 € 8 miljoen minder ten opzichte van het jaar 2027.
Belangrijkste ontwikkelingen:
De belangrijkste ontwikkelingen binnen de algemene uitkering zijn:
- Ontwikkeling accres
De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Vanaf 2024 is het accres gebaseerd op de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product (BBP). Het volume deel is gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van het BBP. De indexatie voor inflatie volgt de prijs van het BBP van het lopende jaar. Door een hogere verwachte inflatie in 2027 stijgt het accres van de algemene uitkering. Dit betekent een jaarlijks voordeel van circa € 1,5 miljoen.
Door deze toegenomen inflatie stijgen ook onze eigen kosten. Hiervoor is het nodig om de stelpost loon- en prijscompensatie extra aan te vullen met € 850.000.
- Herverdeling gemeentefonds per 2027
In 2022/2023 is er een herverdeling van het gemeentefonds geweest. Hierbij is het geld wat binnen het gemeentefonds verdeeld op basis van nieuwe en gewijzigde maatstaven. Dit leidde tot gemeenten die voordeel hadden, maar ook gemeenten die nadeel hiervan hadden. Daarbij is afgesproken dat het voor- en nadeel gefaseerd zou plaatsvinden met een groeipad, waarbij het voordeel is “afgetopt” op € 37,50 per inwoner. Onze gemeente was een voordeel gemeente waarbij we meer dan dit maximale voordeel hadden. Onze aftopping was afgerond € 1,3 miljoen jaarlijks. Dat wil zeggen dat we op basis van deze nieuwe verdeling eigenlijk recht hebben op deze € 1,3 miljoen maar dat we deze nog niet hebben ontvangen. Dit in afwachting op definitieve besluitvorming hierover. Het was lang de bedoeling dat de verdeelsystematiek van de gelden uit het gemeentefonds volgend jaar zou worden herzien. Maar in mei 2026 besloot het Rijk om meer tijd te nemen, omdat er nog te veel onzekerheden zijn. De invoering staat nu gepland voor 2029. Ook worden de bedragen niet geïndexeerd (wat eerder wel was voorzien).
Analyse septembercirculaire 2026
De belangrijkste verklaringen van de stijging van de algemene uitkering zijn:
bedragen x € 1.000
+ is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten
- is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten
Belangrijkste verklaringen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Stijging accres | 0 | -1.488 | -1.442 | -1.503 | -1.507 |
Wet versterking regie volkshuisvesting | -351 | -327 | -330 | -333 | -339 |
Uitvoeringskosten inburgering | -170 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Openbare bibliotheken | 0 | -291 | 0 | 0 | 0 |
Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting | 0 | -5 | -5 | -5 | 0 |
Aanpak problematische schulden | 0 | -107 | -107 | -107 | -107 |
Beschermd wonen | -20 | -1.066 | -2.214 | -3.238 | -4.488 |
Maatschappelijke opvang | -36 | -36 | -36 | -36 | -36 |
Plafond BCF compensatiefonds | 169 | 169 | 169 | 169 | 169 |
Overige ontwikkelingen | -477 | -107 | -136 | -140 | -151 |
Overige posten | -37 | 0 | -4 | 0 | 1 |
Totale stijging | -922 | -3.258 | -4.105 | -5.193 | -6.458 |
Aanvullende toelichting
Stijging accres
Het accres van de algemene uitkering stijgt door een hogere loon- en prijsontwikkeling. Dit betekent een jaarlijks voordeel van circa € 1,5 miljoen. Door deze toegenomen inflatie stijgen ook onze eigen kosten. Hiervoor is het nodig om de stelpost loon- en prijscompensatie aan te vullen met € 850.000.
Wet Versterking regie volkshuisvesting
Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt er voor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Met de uitvoering van deze wet ontstaan er extra werkzaamheden voor gemeenten. Voor 2026 en volgende jaren ontvangen we hiervoor € 0,3 miljoen.
Daarnaast ontvangen we in het kader van deze nieuwe wet extra geld voor de opgaven om te komen tot meer integrale dienstverlening tussen wonen, zorg en ondersteuning. We ontvangen hiervoor in 2026 € 55.000 en vervolgens structureel € 18.000.
Uitvoeringskosten inburgering
We ontvangen voor de jaren 2026 tot en met 2028 extra geld voor de uitvoering van de Wet inburgering. Het gaat om een bedrag van € 170.000 in 2026. De gelden voor 2027 en 2028 worden naar verwachting in het voorjaar 2027 beschikbaar gesteld. Dit omdat er sprake is van grotere aantallen inburgeringsplichtigen dan vooraf geraamd.
Openbare bibliotheken
We ontvangen een bedrag in 2027 van € 291.000 om te voldoen aan de wet stelsel bibliotheekvoorzieningen. Dit is een vervolg op extra gelden die we in 2025 en 2026 al hebben ontvangen. Deze extra gelden zijn eerder ingezet voor met name de uitbreiding van de openingstijden in het Warenhuis.
Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting
Deze wet gaat 1 januari 2027 in. Gemeenten worden verplicht een integraal huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting vast te stellen, met investeringsbedragen per schoolgebouw, het onderwijshuisvestingsbeleid en een beschrijving van elk schoolgebouw. Voor deze verplichting ontvangen we jaarlijks € 5.000 voor de periode 2027-2029.
Aanpak problematische schulden
Vanaf 2027 wordt een bedrag van € 107.000 beschikbaar gesteld om vroegsignalering beter in te richten.
Beschermd wonen
We ontvangen vanaf 2027 jaarlijks € 1,1 miljoen extra voor beschermd wonen. Dit bedrag wordt elk jaar vermeerderd met dit bedrag omdat we nu meerjarig de vergoeding krijgen voor de jaarlijkse indexering. Dus hiermee worden de budgetten tot en met 2030 geïndexeerd in verband met prijs- en volumestijging.
Maatschappelijke opvang
We ontvangen jaarlijks € 36.000 extra voor maatschappelijke opvang. Dit betreft een aanpassing van de maatstaven waarbij het totale budget wordt verdeeld over gemeenten. We ontvangen hierdoor extra geld.
Plafond Btw compensatiefonds
Gemeenten kunnen (voor een groot deel) kosten van btw declareren bij het btw compensatiefonds. Dit fonds heeft landelijk gezien een plafond. Wordt er minder btw gedeclareerd, dan wordt het verschil toegevoegd aan de algemene uitkering. Wordt er meer btw gedeclareerd dan wordt dit ten laste van de algemene uitkering gebracht. Er wordt verwacht dat in 2026 minder gedeclareerd door gemeenten aan dit fonds. Dit betekent voor ons een nadeel van jaarlijks € 169.000.
Overige ontwikkelingen
Binnen de overige ontwikkelingen treden diverse effecten op door onder andere:
- Aanpassing aantallen (eenheden) bij diverse maatstaven en aangepaste maatstaven
- Diverse overige mutaties.
Er blijft onzekerheid over de maatstaf “huishoudens met lage inkomens”. Dit komt door onzekerheid over de landelijke data die hierover beschikbaar zijn en de interpretatie hiervan. In de maatstaven zijn een aantal mutaties doorgevoerd. De WOZ waarde is geactualiseerd en de maatstaf “huishoudens met laag inkomen”, dit wordt nu berekend met procenten in plaats van met honderdtallen.
Overige posten
Diverse overige posten zorgen voor beperkte mutaties. Belangrijke posten hierin zijn:
- We ontvangen jaarlijks € 4.000 minder voor impuls sociale infrastructuur door een kleine aanpassing in de verdeling over gemeenten. Het geld is bedoeld voor het versterken van de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven.
- We ontvangen € 65.000 in 2026 voor het realiseren van opvangplekken in het kader van de spreidingswet.
- We ontvangen € 10.000 in 2026 voor de landelijke aanpak van adreskwaliteit in de basisregistratie personen BRP).
- We ontvangen € 6.500 voor extra werkzaamheden die voortkomen uit Europese richting energieprestaties van gebouwen.
Af te zonderen posten
De septembercirculaire 2026 laat ten opzichte van de meicirculaire 2026 voor alle jaren een stijging zien.
Van deze bedragen moeten we diverse bedragen afzonderen voor specifieke onderwerpen. Afzonderen als we voor specifieke beleidsvelden extra geld krijgen, maar ook afzonderen in gevallen dat we gekort worden op specifieke beleidsvelden. Dit geeft het volgende beeld:
Bedragen x € 1.000 | |||||
- is voordeel, + is nadeel | |||||
Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
Septembercirculaire 2026 | -922 | -3.258 | -4.105 | -5.193 | -6.458 |
Af te zonderen posten | |||||
Loon- en prijsstijging | 0 | 850 | 850 | 850 | 850 |
Wet versterking regie volkshuisvesting | 351 | 327 | 330 | 333 | 339 |
Uitvoeringskosten inburgering | 170 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Openbare bibliotheken | 0 | 291 | 0 | 0 | 0 |
Wetsvoorstel Onderwijshuisvesting | 0 | 5 | 5 | 5 | 0 |
Aanpak problematische schulden | 0 | 107 | 107 | 107 | 107 |
Beschermd wonen | 20 | 1.066 | 2.214 | 3.238 | 4.488 |
Maatschappelijke opvang | 36 | 36 | 36 | 36 | 36 |
Participatie | 0 | -1 | -1 | -1 | -2 |
Basisregistratie Personen (BRP) | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Wet op de lijkbezorging | 0 | 0 | 6 | 6 | 6 |
Impulsbudget sociale infrastructuur (DU) | 0 | -4 | -4 | -4 | -4 |
Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA) | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Spreidingswet | 65 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Totaal af te zonderen posten | 662 | 2.677 | 3.543 | 4.570 | 5.820 |
Saldo septembercirculaire | -260 | -581 | -562 | -623 | -638 |
Toelichting af te zonderen posten
Van de uitkomsten van de septembercirculaire moeten we nog diverse bedragen apart zetten voor specifieke onderwerpen. Voor de toelichting van deze posten verwijzen we naar de eerdere analyse.
